Prekluzja w zgłaszaniu twierdzeń i dowodów w I instancji w postępowaniu zwykłym, w sprawach gospodarczych, nakazowym, upominawczym i uproszczonym

Zgodnie z art. 217 § 1 KPC strona może aż do zamknięcia rozprawy przytaczać okoliczności faktyczne i dowody na uzasadnienie swych wniosków lub dla odparcia wniosków i twierdzeń strony przeciwnej. Od tej reguły przepisy KPC przewidują wiele wyjątków, których źródłem jest zarządzenie przewodniczącego (art. 207 § 3 KPC) lub bezpośrednio przepis prawa (art. 47912 § 1, art. 47914 § 2, art. 47918 § 3, art. 493 § 1 w zw. z art. 495 § 3, art. 503 § 1, art. 5055 § 1, a które zobowiązują stronę procesu do zgłoszenia twierdzeń (okoliczności faktycznych), zarzutów i dowodów (wniosków dowodowych) w określonym terminie, co do zasady, pod rygorem utraty prawa powoływania tych informacji w dalszym toku postępowania.

W wyroku SN z 5.11.1997 r., III CKN 244/97, OSNC Nr 3/1998, poz. 52, MoP Nr 4/1998, s. III stwierdza, iż: "Niczym nieusprawiedliwiona bezczynność strony w zakresie inicjatyw dowodowych przynieść może ujemny dla niej skutek związany ze stanem nieudowodnienia powoływanych faktów, bez możliwości wykazywania sądowi naruszenia art. 232 zd. 2 KPC. Jedynie w szczególnych sytuacjach procesowych o charakterze wyjątkowym, np. w wypadku ujawnionej przez stronę bezradności czy w razie istnienia trudnych do przezwyciężenia przez strony przeszkód, sąd powinien skorzystać ze swojego uprawnienia do dopuszczenia dowodu nie wskazanego przez stronę". Czynnikiem przemawiającym przeciwko prowadzeniu przez sąd postępowania dowodowego z urzędu jest w szczególności gospodarczy charakter sprawy (związany z profesjonalizmem stron procesu) oraz reprezentacja strony przez fachowego pełnomocnika (tak m.in.: wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 25.2.2003 r., I ACa 36/03, OSAB Nr 2/2003, poz. 23, zgodnie z tezą którego "Nieprzeprowadzenie z urzędu w sprawie gospodarczej, w której strony reprezentowane są przez profesjonalnych pełnomocników, dowodu z opinii biegłego nie może być uznane za naruszenie art. 232 zd. 2 KPC w zw. z art. 278 § l KPC".).
Zródło:Monitor Prawniczy